Toetsen en de inspectie: laat het los(ser)

 

inspectie toezicht
de school de maat nemen

Een vraag namens de inspectie: Is een basisschool met hoge toetsresultaten een goede school?

Natuurlijk is dat zo, tenminste zo lang we het alleen over die toetsresultaten hebben.

Is die school dan ook beter in termen van kwaliteit?

Dat weten we niet. Dat is in ieder geval niet per definitie zo. Een school doet meer dan alleen voorbereiden op de toets en leerlingen nemen meer mee van school dan alleen dat wat in toetsen wordt gemeten. Bovendien weten we niet precies wat er met kwaliteit van een school wordt bedoeld.

Deze vragen zijn belangrijk in verband met het inspectietoezicht. Daarin spelen toetsresultaten een prominente rol. Met zwakke resultaten op de toetsen zal een school nooit het predicaat voldoende krijgen. Is dat wel terecht?

Over deze vragen is onlangs een rondetafelgesprek bij OCW gehouden met de Commissie Onderwijs van de Tweede Kamer*. Die had een aantal vertegenwoordigers uit het veld uitgenodigd. Ook waren een aantal experts gevraagd om er hun licht over te laten schijnen. Diverse experts hebben een position paper ingeleverd ter ondersteuning van hun betoog. Ik heb die af en toe  met kromme tenen zitten lezen.

Wat me het meest heeft verbaasd is dat er eigenlijk niemand bij was die vanuit de praktijk wist hoe het nu precies zit met dat toetsgebruik op school. Er was geen leraar of toetsexpert van Cito aanwezig om eventuele misvattingen te corrigeren. En dat dat wel nodig was blijkt uit enkele van de papers. Er waren wel directeuren, voorzitters, adviseurs en natuurlijk hoogleraren. En een ex-directeur van het toetsinstituut ICE, die helaas ook wat misvattingen debiteerde. En de hoofdinspecteur PO/SO was uitgenodigd. Hopelijk had die nog een corrigerende inbreng, maar dat valt via internet niet te achterhalen.

Voor de meest opvallende misvattingen verwijs ik naar de toegift bij deze Blog.

Even terug naar de kernvraag. Kunnen toetsresultaten gebruikt worden om iets te zeggen over de kwaliteit van de school? Of anders geformuleerd: zegt een test van de motor iets over de kwaliteit van de auto? Het lijkt me wel. Maar het is natuurlijk maar een deel van het verhaal. De inspectie beseft dat natuurlijk ook en gebruikt in haar toezichtskader een breed palet aan kwaliteitsaspecten en indicatoren. Maar de opbrengsten, dat zijn dus de toetsresultaten, zijn daarin wel behoorlijk maatgevend.

In principe is die Eindtoets niet ontworpen om scholen te evalueren. Ook de toetsen van het LVS zijn daar niet voor gemaakt. In die zin zijn het geen valide instrumenten. Ze brengen niet de totale leerling in beeld, laat staan dat ze representatief zijn voor alles wat de school de leerlingen meegeeft. Gelukkig hebben we in het onderwijs te maken met professionals die dit goed beseffen.

Jammer is wel dat het gebruik van toetsresultaten door de inspectie een negatieve weerslag heeft op het gebruik van die toetsen. Het besef dat de uitkomsten een rol spelen in de beoordeling van de school zet een eerlijke en objectieve afname onder druk. Die toetsen liggen op school, de leerkracht kent de inhoud, dus waarom zou je de leerlingen niet exact laten oefenen op wat later gevraagd zal worden? Je hebt dan niks meer aan dat toetsresultaat, maar je krijgt wel mooie uitkomsten.

Jammer, want de inzet van goede, methode-onafhankelijke toetsen behoren tot het basisgereedschap van de onderwijsprofessional. Het is de enige manier om te achterhalen waar je staat met je leerlingen richting groep 8.

Hoe los je dat op?

Simpel: Haal de tussentoetsen en volgtoetsen uit het toezicht. De school kan zelf wel bepalen wat nodig is.

Voor de resultaten op de Eindtoets is dat anders. Daar moet een school verantwoording voor kunnen afleggen. En daarbij spelen aspecten mee als kenmerken van de leerlingpopulatie. De kerndoelen en referentieniveaus zijn helder, dus men weet waar men naar toe moet werken. Bovendien is die eindtoets elk jaar nieuw en dus veel minder vatbaar voor ‘teaching to the test’.

En laat de school verder zoveel mogelijk eigen keuzes maken wat betreft lesmethoden en toetsen en hoe ze de voortgang van de leerling verder willen monitoren. Dat kun je prima aan ze overlaten. Lukt dat niet dan staat de inspectie gauw genoeg weer voor de deur.

https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A05129

 

Naar de toegift: Misvattingen en feiten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.